QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ TÍNH TRẠNG THEO QUAN NIỆM DI TRUYỀN HỌC HIỆN ĐẠI NHƯ THẾ NÀO

Tùy từng tính trạng của từng loài khác nhau nên sự quy định tính trạng của gen cũng sẽ khác nhau. Quan hệ giữa gen và tính trạng theo quan niệm di truyền học hiện đại là mỗi gen quy định một tính trạng, nhiều gen quy định một tính trạng và một gen quy định nhiều tính trạng.

Bạn đang xem: Quan hệ giữa gen và tính trạng theo quan niệm di truyền học hiện đại như thế nào

Trắc nghiệm: Quan hệ giữa gen và tính trạng theo quan niệm di truyền học hiện đại như thế nào?

A. Mỗi gen quy định một tính trạng

B. Nhiều gen quy định một tính trạng

C. Một gen quy định nhiều tính trạng

D. Cả A, B và C tuỳ từng tính trạng

Trả lời: 

Đáp án đúng: D. Cả A, B, C tùy từng tính trạng 

Quan hệ giữa gen và tính trạng theo quan niệm di truyền học hiện đại là mỗi gen quy định một tính trạng, nhiều gen quy định một tính trạng và một gen quy định nhiều tính trạng

Kiến thức vận dụng trả lời câu hỏi


1. Tương tác gen.

- Tương tác gen là sự tác động qua lại giữa các gen trong quá trình hình thành một kiểu hình.

- Gen không alen: là 2 gen không tương ứng nằm ở những vị trí khác nhau trên một NST hoặc trên các NST khác nhau.

a. Tương tác bổ sung

- Là kiểu tác động qua lại của 2 hay nhiều gen không alen làm xuất hiện kiểu hình mới.

Thí nghiệm: Lai 2 dòng cây thuần chủng đều có hoa trắng

Bố mẹ thuần chủng: hoa trắng x hoa trắng

Con lai thế hệ thứ nhất: 100% hoa đỏ

Cho F1 tự thụ phấn

Con lai thế hệ thứ 2: 912 cây hoa đỏ: 708 cây hoa trắng

Tỉ lệ này xấp xỉ: (9 đỏ: 7 trắng)

Giải thích kết quả lai:

- F2 phân li tỉ lệ (9: 7) = 16 tổ hợp giao tử, vì vậy mỗi bên F1 phải tạo ra được 4 loại giao tử.

- Để F1 tạo được 4 loại giao tử thì F1 phải dị hợp tử 2 cặp gen và có kiểu gen là AaBb ---> hoa đỏ

Sơ đồ lai:

*

Giải thích kết quả:

- F2 có 9+7 = 16 tổ hợp → F1 cho 4 loại giao tử → F1 dị hợp về 2 cặp gen (AaBb).

-Ta thấy F1 (AaBb) dị hợp về 2 cặp gen chỉ biểu hiện một tính trạng hoa đỏ → hiện tượng 2 gen tương tác quy định 1 tính trạng:

+ Hai alen trội A và B nằm trên 2 NST khác nhau sinh ra sản phẩm tương tác với nhau đã quy định tính trạng hoa đỏ (A­_B_)

+ Khi chỉ có 1 trong 2 gen trội hoặc không có gen trội nào thì hoa màu trắng ( A-bb, aaB-, aabb)

b. Tương tác cộng gộp

*

Là kiểu tương tác trong đó mỗi alen trội đều làm tăng sự biểu hiện của kiểu hình lên 1 mức cao hơn.Tỷ lệ đặc trưng:

9A_B_, 3A_bb, 3aaB_ : 1aabb = 15 : 1

Phần lớn các tính trạng số lượng (năng suất) là do nhiều gen quy định tương tác theo kiểu cộng gộp quy định


2. Tác động đa hiệu của gen

1. Khái niệm tác động đa hiệu của gen

- Tác động đa hiệu của gen là hiện tượng 1 gen tác động đến sự biểu hiện của nhiều tính trạng khác nhau.

- Một gen có thể tác động đến sự biểu hiện của nhiều tính trạng khác nhau được gọi là gen đa hiệu.

Xem thêm: Danh Sách Thi Đại Học Duy Tân Thông Báo Điểm Chuẩn Đầu Vào Năm 2020

2. Ví dụ

- Gen HbA ở người quy định tổng hợp chuỗi b-hemôglôbin bình thường gồm 146 axit amin.

- Gen đột biến HbS cũng quy định sự tồng hợp chuỗi b-hemôglôbin bình thường gồm 146 axit amin, nhưng chỉ khác 1 aixt amin ở vị trí số 6 (axit amin glutamic thay bằng valin). Gây hậu quả làm biến đổi hồng cầu hình đĩa lõm thành hình lưỡi liềm → Xuất hiện hàng loạt rối loạn bệnh lí trong cơ thể.

3. Bài tập minh họa bổ sung kiến thức về gen

Dạng 1: Xác định quy luật chi phối sự di truyền

Câu 1: Khi lai cây hoa đỏ thuần chủng với cây hoa trắng thuần chủng, F1 thu được 100% hoa đỏ. Cho lai F1 với cây hoa trắng thuần chủng ở trên, F2 thu được 3 hoa trắng : 1 hoa đỏ. Sự di truyền tính trạng trên tuân theo quy luật nào?

Hướng dẫn giải

F1 x cây hoa trắng thuần chủng thu được F2 có tỉ lệ kiểu hình 3 đỏ : 1 trắng

⇒ F2 có 4 tổ hợp giao tử = 4 x 1 (Vì cây hoa trắng t/c chỉ cho 1 giao tử)

⇒ F1 cho 4 giao tử ⇒ F1 dị hợp 2 cặp gen (AaBb)

⇒ KG của hoa trắng thuần chủng là aabb, kiểu gen của cây hoa đỏ thuần chủng là AABB

⇒ Sơ đồ lai:

Pt/c: AABB x aabb

F1: AaBb x aabb

F2: 1AaBb: 1Aabb: 1aaBb: 1aabb

⇒ Aabb và aaBb quy định tính trạng hoa trắng

⇒ Tính trạng trên tuân theo quy luật tương tác gen, kiểu tương tác bổ trợ gen trội

Câu 2: Sự tương tác giữa các gen có mâu thuẫn gì với các quy luật phân li của các alen hay không? Tại sao?

Bài làm:

Trong thực tế, các cơ thể sinh vật có rất nhiều gen quy định các tính trạng khác nhau.

Các gen đó di truyền theo các quy luật di truyền khác nhau, tùy thuộc từng gen.

→ Do vậy quy luật di truyền tương tác gen và tác động đa hiệu của gen được thiết lập sau quy luật di truyền của Menđen nhưng không phủ nhận mà bổ sung cho nhau.

Câu 3: Hãy giải thích các mối quan hệ giữa gen và tính trạng sau đây và cho biết kiểu quan hệ nào là chính xác hơn:

- Một gen quy định một tính trạng.

- Một gen quy định một enzim/prôtêin.

- Một gen quy định một chuỗi pôlipeptit.

Xem thêm: Thư Chung Hội Đồng Giám Mục Việt Nam Năm 2016 ) Hội Đồng Giám Mục Việt Nam (3

Lời giải chi tiết

Một gen quy định một chuỗi pôlipeptit chính xác hơn vì một prôtêin có thể gồm nhiều chuỗi pôlipeptit khác nhau cùng quy định. Một tính trạng lại có thể được quy định bởi nhiều loại prôtêin khác nhau.