KHÁI NIỆM TỪ NHIỀU NGHĨA VÀ HIỆN TƯỢNG CHUYỂN NGHĨA CỦA TỪ

Từ nhiều nghĩa là gì?

Từ nhiều nghĩa tốt từ đa nghĩa là những từ gồm một số nghĩa biểu thị những đặc điểm, thuộc tính khác biệt của một đối tượng. Hiện tượng nhiều nghĩa được quan lại giáp thấy ở hầu hết những ngôn ngữ bên trên thế giới.

Bạn đang xem: Khái niệm từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ

Trong tiếng Việt, từ nhiều nghĩa là từ bao gồm một nghĩa gốc và một hay một số nghĩa chuyển. Và các nghĩa của từ bao giờ cũng gồm mối liên hệ với nhau. Hay nói một giải pháp khác, một từ nhưng tất cả thể gọi tên nhiều sự vật, hiện tượng, biểu thị nhiều khái niệm thì từ ấy được gọi là từ nhiều nghĩa.

Thông thường, từ nhiều nghĩa sẽ có một nghĩa đen cùng một giỏi nhiều nghĩa bóng:

1. Nghĩa đen

Là nghĩa bao gồm, nghĩa gốc của từ. Nghĩa đen là nghĩa trực tiếp, gần gũi, quen thuộc thuộc, dễ hiểu và thông thường nó ko hoặc không nhiều phụ thuộc vào ngữ cảnh.

2. Nghĩa bóng

Là nghĩa có sau (nghĩa chuyển, nghĩa ẩn dụ ), được suy ra từ nghĩa đen. Muốn hiểu nghĩa đúng mực của một từ được sử dụng, phải tìm nghĩa trong ngữ cảnh đặt ra.

Trong khi, cũng tất cả một số từ mang tính chất chất trung gian giữa nghĩa đen và nghĩa trơn, đang chuyển dần từ nghĩa đen thanh lịch nghĩa nhẵn.

VD1:

Xe đạp: chỉ loại xe người đi, gồm 2 bánh, dùng sức người đạp mang đến cù bánh. Đây là nghĩa duy nhất của từ xe pháo đạp.Vậy từxe đạplà từ chỉ có một nghĩa .

VD2: Với từ“Ăn’’:

- Ăn cơm: cho vô cơ thể thức nuôi sống ( nghĩa gốc).

- Ăn cưới: Ăn uống nhân dịp cưới.

- Da ăn nắng: Da hấp thụ ánh nắng mang lại thấm vào , nhiễm vào.

- Ăn ảnh: Vẻ đẹp được tôn lên trong ảnh.

- Tàu ăn hàng: Tiếp nhận hàng để chăm chở.

- Sông ăn ra biển: Lan ra, hướng đến biển.

- Sơn ăn mặt: Làm huỷ hoại dần từng phần.

…..

Như vậy, từ“Ăn”là một từ nhiều nghĩa .

Nguyên nhân tồn tại từ nhiều nghĩa

Nguyên ổn nhân tồn tại của từ nhiều nghĩa là vì số lượng từ nhiều trong những khi số lượng khái niệm bao gồm nhiều sắc thái ý nghĩa tương đồng nhau mặc dù ko trùng khkhông nhiều. Hiện tượng từ nhiều nghĩa tồn tại cả ở cả thực từ và hư từ, mặc mặc dù hư từ (như những từ: vị, bởi, vị, nhưng v.v) là những từ trừu tượng không dễ để phát triển nghĩa.

Một số phân loại từ nhiều nghĩa

Nghĩa gốc và nghĩa chuyển

Ở phương pháp phân chia này, người ta dựa vào tiêu chí nguồn gốc của nghĩa. Nghĩa là nghĩa gốc là nghĩa có trước, còn nghĩa chuyển là những nghĩa được ra đời sau đây và dựa bên trên nghĩa gốc. Tuy nhiên, nếu xét về tính ứng dụng, ko phải thời gian làm sao nghĩa gốc cũng là nghĩa phổ biến nhất.

Ví dụ như từ “bạc”:

(1) Đời bạc: Mỏng manh, ít ỏi, ko trọn vẹn

(2) Lễ bạc lòng thành: Ít ỏi, sơ sài

(3) Ăn ở bạc với bố mẹ: Không nhớ ơn nghĩa, ko giữ được tình nghĩa trọn vẹn trước sau.

Ở ví dụ trên nghĩa (1) của từ “bạc” là nghĩa từ nguyên ổn bao gồm gốc là tiếng Hán. Nghĩa (2) và (3) là được phái sinc từ nghĩa (1). Thế nhưng vào tiếng Việt hiện đại, nghĩa (3) mới là nghĩa phổ biến và được sử dụng nhiều nhất.

*

Nghĩa thường trực và nghĩa không thường trực

Dựa vào nghĩa của từ đã thực sự mang tính ổn định, thống nhất chưa tuyệt chỉ đúng vào một số tình huống như thế nào đó để bao gồm thể phân biệt được nghĩa. Nói cho dễ hiểu thì một nghĩa được xem là nghĩa thường trực, nếu nó đã đi vào cơ cấu thông thường ổn định. Nghĩa không thường trực nghĩa là nghĩa rất tuyệt trong cách nói bóng gió của ngôn ngữ giao tiếp, truyện ngụ ngôn hoặc vào bí quyết nói ẩn dụ, hoán thù dụ.

Ví dụ như vào câu: “Áo trắng em đến trường, cùng đàn chim ca rộn ràng. Từng làn gió vờn tóc em, kỷ niệm buồn vui ngập tràn.”

Trong câu trên từ “áo trắng” đang nói đến nữ sinch. Và trong thực tế nó chỉ mang nghĩa này vào một số trường hợp nhất định. Từ đó, ta có thể nói từ “áo trắng” mang nghĩa không thường trực.

Phương pháp hiện ra từ nhiều nghĩa

Phương pháp ẩn dụ

Ẩn dụ là một biện pháp tu từ chuyển thương hiệu gọi dựa bên trên sự liên tưởng, so sánh những mặt, những thuộc tính,… giống nhau giữa các đối tượng được gọi tên.

Ví dụ như từ “lá”. Thông thường “lá” được cần sử dụng theo nghĩa gốc là chỉ bộ phận của cây, thường ở bên trên cành cây, ngọn cây, đa phần tất cả dáng mỏng. Tuy nhiên, khi từ “lá” được mở rộng nghĩa ra sẽ thành những từ có như lá gan, lá đơn, lá cờ,… Sự chuyển nghĩa ở bên trên có nguyên do tương đồng, như lá cờ là vật làm cho bằng vải, gồm bề mặt mỏng như lá cây.

Phương pháp hoán dụ

Hân oán dụ là phương thức làm cho biến đổi nghĩa của từ bằng biện pháp chuyển thương hiệu gọi từ sự vật hoặc hiện tượng này lịch sự sự vật hoặc hiện tượng khác, dựa trên mối liên hệ giữa những sự vật hoặc hiện tượng.

Ví dụ như từ “Nhà trắng” sẽ được hiểu theo nghĩa thông thường là từ sử dụng để chỉ bao gồm quyền của tổng thống Hoa Kỳ đương nhiệm. Tuy nhiên, hiểu theo một nghĩa không giống thì đây là từ chỉ một nơi ở được sơn màu trắng.

Cách phân biệt từ nhiều nghĩa với từ đồng nghĩa

Từ đồng âm là những từ giống nhau về âm nhưng không giống hẳn nhau về nghĩa. Trong khi đó, từ nhiều nghĩa là từ mang nghĩa gốc cùng một giỏi một số nghĩa chuyển, những nghĩa của từ nhiều nghĩa luôn tất cả mối liên hệ với nhau.

Cụ thể hơn, từ nhiều nghĩa khác từ đồng âm ở chỗ các từ nhiều nghĩa thường gồm một nét nghĩa thông thường hay nói cách khác chúng gồm cùng một nguồn gốc, sau đó mới chia tách bóc ra như hiện tại.

Hiện tượng chuyển nghĩa của từ

1. Tìm mối liên hệ giữa các nghĩa của từ chân

Điểm chung: đều chỉ bộ phận cuối thuộc (của người giỏi của động vật, đồ vật…)

2. Trong một câu cụ thể, một từ thường được cần sử dụng với mấy nghĩa?

Trong một câu cụ thể một từ thường được sử dụng với một nghĩa.

Ví dụ: từ chín

– Cánh đồng lúa chín kim cương. (ở vào giai đoạn phạt triển đầy đủ nhất, thường gồm màu sắc đỏ hoặc kim cương, tất cả hương thơm, vị ngon)

– Thời cơ đã chín, toàn dân chuẩn bị phòng chiến (kỹ lưỡng, thấu đáo, đầy đủ mọi khía cạnh)

=> Các câu không giống nhau thì nghĩa của từ chín cũng khác nhau, tùy thuộc vào ngữ cảnh.

3. Trong bài thơ Những mẫu chân, từ chân được sử dụng với nghĩa nào?

Trong bài xích thơ bên trên, từ chân được cần sử dụng với nghĩa chuyển.

– Chuyển nghĩa là hiện tượng vậy đổi nghĩa của từ tạo ra những từ nhiều nghĩa.

Xem thêm: Sự Bài Tiết Nước Tiểu Diễn Ra Như Thế Nào ? Sự Thải Nước Tiểu Diễn Ra Như Thế Nào

– Trong từ nhiều nghĩa có:

Nghĩa gốc là nghĩa xuất hiện từ đầu, làm cơ sở để ra đời những nghĩa chuyển.

Nghĩa chuyển là nghĩa được ra đời trên cơ sở nghĩa gốc.

– Thông thường trong một câu từ chỉ gồm một nghĩa nhất định. Tuy nhiên vào một số trường hợp từ bao gồm thể được hiểu đồng thời theo cả nghĩa gốc cùng nghĩa chuyển.

Phân biệt từ nhiều nghĩa cùng từ đồng âm

– Từ đồng âm là hiện tượng chuyển nghĩa của từ có tác dụng cho những nghĩa của từ hoàn toàn khác nhau.

Ví dụ:

Tôi bao gồm một chiếc cày (cày: danh từ).

Bố tôi đang cày kế bên ruộng ( cày: động từ).

Từ nhiều nghĩa là từ chuyển nghĩa của từ loại giữa nghĩa gốc cùng nghĩa chuyển luôn gồm mối liên hệ chặt chẽ với nhau.

– Ví dụ:

Ông em bị đau chân (chân: bộ phận trên cơ thể bé người hoặc động vật).

Dưới chân bàn bao gồm nhị chiếc hộp nhỏ xinh (chân: chỉ những vật tiếp xúc gần nhất với mặt đất ).

– Từ nhiều nghĩa vào nghĩa chuyển tất cả thể nắm thế bằng từ khác

Ví dụ: Hãy nghĩ mang đến chín rồi mới nói.

Hãy nghĩ mang đến kỹ rồi mới nói.

(Có thể vắt thế được bằng các từ không giống bởi trong từ nhiều nghĩa chỉ tất cả một nghĩa gốc cùng các từ còn lại đều là nghĩa chuyển.)

– Từ đồng âm ko thể nạm thế vào nghĩa chuyển

(Không thể núm thế bởi các từ khác bởi trong từ đồng âm các từ đều là nghĩa gốc.)

Bài tập minc họa

Bài 1 :

Dùng các từ dưới đây để đặt câu ( một câu theo nghĩa gốc, một câu theo nghĩa chuyển ) :đơn vị, đi, ngọt.

* Đáp án :

- Nhà tôi đi vắng / Ngôi nhà đẹp thừa .

- Em nhỏ bé đang tập đi / Tôi đi du lịch .

- Quả cam ngọt vượt / Chị ấy nói ngọt thật.

Bài 2 :

Hãy xác định nghĩa của những từ được gach chân trong những kết hợp từ dưới đây rồi phân chia những nghĩa ấy thành nghĩa gốc cùng nghã chuyển :

a)Miệngcười tươi,miệngrộng thì sang trọng, hámiệngchờ sung, trả nợmiệng,miệngbát,miệngtúi, công ty 5miệngăn .

b) Xươngsườn,sườnnúi, hích vàosườn,sườnnhà,sườnxe pháo đạp, hởsườn, đánh vàosườnđịch.

* Đáp án :

a)

-Nghĩa gốc:Miệngcười…,miệngrộng… (bộ phận trên mặt người hay ở phần trước của đầu động vật , sử dụng để ăn với nói . Thường được xem như là biểu tượng của việc ăn uống cùng nói năng của bé người : hámiệngchờ sung (ám chỉ kẻ lười biếng, suy ra từ câu chuyện tất cả kẻ muốn ăn sung nhưng bởi lười biếng đề nghị ko chịu đi nhặt nhưng chỉ nằm há miệng chờ đến sung rụng vào mồm); trả nợmiệng(nợ về việc ăn uống )

-Nghĩa chuyển:miệngchén bát,miệngtúi (Phần trên thuộc, chỗ mở ra thông với phía bên ngoài của vật gồm chiều sâu ) ; nhà 5miệngăn (5 cá thể trong một gia đình, mỗi người coi như một đơn vị để tính về mặt những chi phí tối thiểu mang đến đời sống)

b)

-Nghĩa gốc: xươngsườn, hích vàosườn(Các xương bao bọc lồng ngực từ cột sống đến vùng ức )

-Nghĩa chuyển:sườncông ty,sườnxe cộ đạp (bộ phận bao gồm có tác dụng nòng , có tác dụng chỗ dựa để tạo đề xuất dáng vẻ của vật ) ; hởsườn,sườnđịch (chỗ trọng yếu , quan lại trọng)

Bài 3:

Trong các từ gạch chân dưới đây, từ làm sao là từ đồng âm, từ nào là từ nhiều nghĩa :

a)Vàng:

- Giávàngtrong nước tăng đột biến.

- Tấm lòngtiến thưởng.

- Chiếc lávàngrơi xuống sảnh trường .

b)Bay:

- Bác thợ nề đang cầmbaytrát tường.

- Đàn cò đangbaybên trên trời .

- Đạnbayvèo vèo .

- Chiếc áo đãbaymàu .

* Đáp án :

a)

- Giávàng:Từ nhiều nghĩa(nghĩa gốc)

- Tấm lòngvàng:Từ nhiều nghĩa(nghĩa chuyển)

- Lávàng:Từ đồng âm

b)

- Cầm baytráttường :Từ đồng âm

- Đàn còbay:từ nhiều nghĩa( nghĩa gốc )

- Đạnbay:từ nhiều nghĩa( nghĩa chuyển)

-Baymàu sắc :từ nhiều nghĩa(nghĩa chuyển )

Bài 4 :

Với mỗi từ dưới đây của một từ, em hãy đặt 1 câu:

a) Cân(làDT, ĐT, TT)

b) Xuân(làDT, TT)

* Đáp án :

a)

- Mẹ em tải một chiếccânđĩa.

- Mẹcânmột con con kê.

- Hai bêncânsứccântài .

b) - Mùaxuânđã về .

- Cô ấy đang vào thời kìxuânsắc.

Bài 5 :

Cho các từ ngữ sau :

Đánh trống, đánh giầy, đánh tiếng, đánh trứng , đánh đàn, đánh cá, đánh răng, đánh bức điện, đánh bẫy.

Xem thêm: Những Cấm Kị Khi Uống Sữa Đậu Nành Kỵ Với Gì ? Những Cấm Kị Khi Uống Sữa Đậu Nành

a) Xếp những từ ngữ trên theo các đội gồm từ đánh thuộc nghĩa với nhau.

b) Hãy nêu nghĩa của từ đánh trong từng nhóm từ ngữ đã phân loại nói trên

* Đáp án :

-Nhóm 1:đánh trống, đánh đàn( tạo nên phạt ra tiếng báo hiệu hoặc tiếng nhạc bằng phương pháp gõ hoặc gảy )

- Nhóm 2:đánh giày, đánh răng( tạo nên bề mặt bên phía ngoài đẹp hoặc sạch hơn bằng bí quyết cọ xát )

- Nhóm 3:đánh tiếng, đánh bức điện( tạo nên nội dung cần thông tin được truyền đi )

- Nhóm 4:đánh trứng, đánh phèn( làm cho một vật (hoặc chất) nuốm đổi trạng thái bằng giải pháp khuấy chất lỏng)

– Nhóm 5:Đánh cá, đánh bẫy(làm cho sa vào lưới tuyệt bẫy để bắt )